Grip je veliki javnozdravstveni i socio-ekonomski izazov, imajući u vidu epidemijski potencijal bolesti i komplikacije u grupama u riziku, koji dovodi do smanjenja radne sposobnosti i opterećenosti zdravstvenog sistema.
U skladu sa Pravilnikom o programu obavezne i preporučene imunizacije stanovništva protiv određenih zaraznih bolesti, sprovodi se obavezna imunizacija lica u posebnom riziku, trudnica i svih lica starijih od šest meseci života sa: hroničnim poremećajima plućnog sistema (uključujući astmu), hroničnim poremećajima kardiovaskularnog sistema (isključujući hipertenziju), metaboličkim poremećajima (uključujući šećernu bolest, gojaznost sa BMI> 40), bubrežnom disfunkcijom, hemoglobinopatijom, hroničnim neurološkim poremećajima, malignim oboljenjima, bez obzira na trenutni terapijski status, imunosupresijom (uključujući osobe sa HIV/AIDS, osobe sa funkcionalnom ili anatomskom asplenijom), lica starijih od 65 godina, kod primalaca transplantata, kao i kod lica zaposlenih u zdravstvenim ustanovama. Prema epidemiološkim indikacijama vakcinacija se sprovodi: kod lica smeštenih i zaposlenih u gerontološkim centrima; kod dece, omladine i starih lica smeštenih u socijalno-zdravstvenim ustanovama i kod lica zaposlenih u tim ustanovama.
Nakon dugo godina primene sezonske trovalentne vakcine protiv gripa, imajući u vidu značajno učešće tipa B virusa gripa u obolevanju populacije na globalnom nivou (20–30%), u sastav vakcine pored dva tipa A virusa gripa su uvrštena i dva tipa B virusa, te je stoga za ovu sezonu obezbeđena dostupnost četvorovalentne vakcine.
Četvorovalentna vakcina protiv gripa pored tipa AH1N1 (A/Victoria/2570/2019 (H1N1)pdm09-like virus) virusa gripa, sadrži tipove AH3N2 (A/Cambodia/e0826360/2020 (H3N2)-like virus) i dva tipa B virusa gripa (B/Washington/02/2019 (B/Victoria lineage)-like virus) i (B/Phuket/3073/2013 (B/Yamagata lineage)-like virus) u skladu sa preporukama SZO za severnu hemisferu i odlukom EU za sezonu 2021/2022, a na osnovu dominantnih tipova virusa gripa registrovanih u cirkulaciji u prethodnoj sezoni na teritoriji severne hemisfere za koje se očekuje da mogu da izazovu kako sporadično, tako i epidemijsko javljanje u populaciji u sezoni 2021/2022.
Vreme neophodno za sticanje imuniteta je 2–3 nedelje nakon davanja vakcine, a trajanje postvakcinalnog imuniteta varira i iznosi od 6 do12 meseci. Iz toga, kao i zbog variranja različitih sojeva virusa gripa koji mogu da se menjaju svake godine/sezone proizilazi potreba vakcinacije svake godine. Imajući u vidu različitu efikasnost vakcine prema uzrasnim kategorijama kod kojih se aplikuje, potrebno je napomenuti da se kod vakcinisanih u slučaju obolevanja razvija blaža klinička slika, kao i da se redukuju moguće teže komplikacije u slučaju obolevanja kod osoba koje su u riziku. Kod navedenih kategorija stanovništva koje su u povećanom riziku, bolest može imati za posledicu i smrtni ishod zbog sekundarno nastalih komplikacija (najčešće zapaljenja pluća). Izuzimajući privremene ili trajne kontraindikacije, vakcinu je moguće aplikovati već u uzrastu od navršenih šest meseci, odnosno tri godine života, prema sažetku karakteristika leka. Preosetljivost na jaja (ovalbumin, kokošije proteine), formaldehid, cetiltrimetilamonijum bromid, polisorbat 80 ili gentamicin su najčešće kontraindikacije kod ove vakcine. Imunološki odgovor može biti oslabljen u slučaju kongenitalne ili stečene imunosupresije (primena kortikosteroida, citotoksičnih lekova ili radioterapija).
Vakcina protiv gripa može se dati istovremeno sa vakcinom protiv COVID-19, pri čemu se vakcine daju u različite ekstremitete. Vakcinaciju protiv sezonskog gripa treba organizovati uz poštovanje svih mera za prevenciju širenja COVID-19. Vakcinacija protiv gripa se sprovodi u cilju redukovanja obolevanja i umiranja, kao i redukovanja prenošenja virusa gripa u porodici, kolektivu i populaciji. Vakcinacija stanovništva koje pripada grupama rizika sprovodi se u cilju očuvanja sopstvenog zdravlja, održavanja kolektivnog imuniteta populacije, ali i indirektno očuvanja zdravlja članova njihovih porodica/kolektiva, a posebno onih kod kojih je kontraindikovano davanje ove vakcine u cilju preveniranja mogućih komplikacija i teških kliničkih formi obolevanja. Vakcinacija će se sprovoditi nakon distribucije prema planu potreba na vakcinalnim punktovima u domovima zdravlja koji su nadležni za sprovođenje.
Vakcina protiv gripa je najsigurniji i najbezbedniji vid individualne i kolektivne zaštite od gripa. (Izvor: Institut za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut“)
